រៀបរាប់អំពីសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា ១៩៧៩-១៩៩៣ ដោយផ្តោតលើតំបន់គ្រប់គ្រងដោយ រដ្ឋាភិបាលត្រីភាគី គ្រប់គ្រង ១៥% នៃទឹកដីកម្ពុជា ទីតាំងរឹងមាំ ទីប្រជុំជន ទីក្រុងដូចជា អន្លង់វែង ប៉ៃលិន...
Generating image with Nano Banana 2 ធ្វើរូបភាពផែនទី Texture Relief Map scale 900px X 1100px ចំណងជើងអក្សរឆ្លាក់ផុស "ភូមិសាស្រ្តនយោបាយ យោធានៃ រដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ៣ភាគី ១៩៧៩-១៩៩៣ Geopolitic of the 3 Jointed Government 1979-1993" សូមធ្វើផែនទីនេះជាភាសាខ្មែរ និង អង់គ្លេស រួមបញ្ចូលដោយ៖
១. តំបន់គ្រប់គ្រង និងទំហំទឹកដី 15% នៃប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូល
២. ទីតាំងរឹងមាំ ទីប្រជុំជន និងទីក្រុងសំខាន់ៗ
៣. ស្ថានភាពរស់នៅ និងការគ្រប់គ្រងក្នុងតំបន់
៤. ផែនទីខេត្ត ក្រុងប្រទេសកម្ពុជា ឆ្នាំ ១៩៩០
៥. Infographical Timeline (កាលប្បវត្តិនៃព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ) រដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ត្រីភាគី មាន ក្រុមខ្មែរក្រហម ក្រុមសម្តេចតា នរោត្តមសីហនុ និងក្រុមសម្តេចសឺនសាន។ ទឹកដីដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលចម្រុះនេះ មានចាប់ពីខេត្ត ជួរព្រំដែន កោះកុង ពោធិសាត់ បាត់ដំបង បៃលិច បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ ព្រះវិហារ។
អំឡុងពេលសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជាពីឆ្នាំ ១៩៧៩ ដល់ ១៩៩៣ ភាគីនៃរដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ហៅម្យ៉ាងទៀតថារដ្ឋាភិបាលត្រីភាគី ដែលមានរណសិរ្សរំដោះជាតិប្រជាជនខ្មែរ KPNLF រណសិរ្សសាមគ្គីជាតិដើម្បីឯករាជ្យ សន្តិភាព សហប្រតិបត្តិการ និងឯកភាពជាតិ FUNCINPEC និងកងកម្លាំងកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ឬខ្មែរក្រហម) បានធ្វើការតស៊ូប្រដាប់អាវុធប្រឆាំងនឹងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា (គាំទ្រដោយវៀតណាម)។
ខាងក្រោមនេះជាការរៀបរាប់លម្អិតដោយផ្តោតលើតំបន់គ្រប់គ្រង និងទីតាំងសំខាន់ៗរបស់ភាគីតស៊ូ៖
១. តំបន់គ្រប់គ្រង និងទំហំទឹកដី
ភាគរយនៃទឹកដី៖ ភាគីរដ្ឋាភិបាលត្រីភាគី និងជាពិសេសកងកម្លាំងខ្មែរក្រហម ដែលជាកម្លាំងយោធាធំជាងគេក្នុងចំណោមភាគីទាំងបី បានគ្រប់គ្រងទឹកដីប្រមាណ ១៥% នៃទឹកដីកម្ពុជាសរុប។
ลักษณะតំបន់៖ តំបន់ទាំងនោះភាគច្រើនស្ថិតនៅតាមបណ្តោយខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ តំបន់ព្រៃភ្នំដាច់ស្រយាល ពិសេសគឺជួរភ្នំក្រវាញ និងជួរភ្នំដងរែក ដែលជាភូមិសាស្ត្រអំណោយផលដល់ការធ្វើសង្គ្រាមទ័ពព្រៃ ការលាក់ខ្លួន និងការការពារទីតាំងរឹងមាំពីការវាយលុករបស់កងទ័ពរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញ និងកងទ័ពស្ម័គ្រចិត្តវៀតណាម។
២. ទីតាំងរឹងមាំ ទីប្រជុំជន និងទីក្រុងសំខាន់ៗ
ទោះបីជាភាគីត្រីភាគីមិនបានគ្រប់គ្រងទីក្រុងធំៗ ឬរាជធានីភ្នំពេញក៏ដោយ ប៉ុន្តែពួកគេបានបង្កើតនិងគ្រប់គ្រង "ទីប្រជុំជន ឬទីក្រុងតូចៗ" និងមូលដ្ឋានយុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំនៅតាមតំបន់ព្រំដែន ដែលមានប្រព័ន្ធរដ្ឋបាល និងជំរុំជនភៀសសឹកទ្រង់ទ្រាយធំ។ ក្នុងនោះទីតាំងសំខាន់ៗរួមមាន៖
អន្លង់វែង៖ គឺជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រ និងជាមូលដ្ឋានទ័ពដ៏សំខាន់បំផុតមួយស្ថិតនៅជួរភ្នំដងរែកភាគខាងជើង ដែលក្រោយមកបានក្លាយជារដ្ឋធានីរដ្ឋបាលចុងក្រោយបង្អស់របស់ក្រុមខ្មែរក្រហម។
ប៉ៃលិន៖ ជាទីក្រុងតូចមួយដ៏មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងបំផុតផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងយោធា ស្ថិតនៅភាគពាយព្យជាប់ព្រំដែនថៃ។ ទីក្រុងប៉ៃលិនល្បីល្បាញខាងធនធានធម្មជាតិ ដូចជារ៉ែត្បូង និងព្រៃឈើ ដែលជាប្រភពចំណូលហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ទ្រទ្រង់ដល់សង្គ្រាមរបស់ភាគីតស៊ូ។
តំបន់ព្រំដែនផ្សេងទៀត៖ ដូចជាតំបន់សំឡូត ថាឡាបរិវ៉ាត់ ព្រះវិហារ និងជំរុំជនភៀសសឹកផ្សេងៗទៀតនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ដែលរៀបចំឡើងជាទីជម្រកសុវត្ថិភាពសម្រាប់ជនស៊ីវិល និងជាមូលដ្ឋានភស្តុភារ។
៣. ស្ថានភាពរស់នៅ និងការគ្រប់គ្រងក្នុងតំបន់
ការគ្រប់គ្រង៖ តំបន់ទាំង ១៥% នោះស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុតដោយច្បាប់យោធា និងរដ្ឋបាលរបស់ភាគីតស៊ូ (ជាពិសេសខ្មែរក្រហម) ដោយមានការបែងចែកជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ច តំបន់យោធា និងជំរុំជនភៀសសឹក។
ជីវភាពប្រជាជន៖ ប្រជាជននិងជនភៀសសឹកដែលរស់នៅក្នុងតំបន់គ្រប់គ្រងទាំងនោះ ជួបប្រទះនូវការលំបាកវេទនាខ្លាំង ការខ្វះខាតស្បៀងអាហារ និងការប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ពីការទម្លាក់គ្រាប់បែក ឬការប្រយុទ្ធគ្នាជាប្រចាំ។ ជីវភាពរបស់ពួកគេពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើជំនួយមនុស្សធម៌អន្តរជាតិ (តាមរយៈអង្គការ UNBRO និងស្ថាប័នដទៃទៀត) ក៏ដូចជាការធ្វើកសិកម្មបែបលក្ខណៈគ្រួសារក្នុងតំបន់កំណត់។
សង្គ្រាមស៊ីវិលក្នុងដំណាក់កាលនេះ បានបន្តអូសបន្លាយរហូតដល់មានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ ដែលនាំឱ្យមានការបង្កើត អាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នអង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា (UNTAC) និងការរៀបចំការបោះឆ្នោតជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៩៣ ដើម្បីស្ដារសន្តិភាព និងបង្រួបបង្រួមជាតិឡើងវិញ។
ផែនទីរួមបង្ហាញបណ្តាជំរុំជនភៀសសឹក ខាងក្រោម និងមានការបង្ហាញជំរុំនីមួយៗជាលំអិត
ជំរុំ ហ៊ុយចាន់ (Huay Chan Camp) គឺជាជំរុំភៀសសឹកមួយក្នុងចំណោមជំរុំដទៃទៀតដែលបានបង្កើតឡើងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ទី ៨០ ដែលជាសម័យកាលដ៏តានតឹងនៃវិបត្តិសង្គ្រាមស៊ីវិល និងការកាន់កັບរបស់វៀតណាមនៅកម្ពុជា។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការរៀបរាប់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រនៃជំរុំ ហ៊ុយចាន់៖
១. ភូមិសាស្ត្រ (Geography)
ទីតាំង: ជំរុំ ហ៊ុយចាន់ (ตั้งชื่อតាមភូមិថៃនៅជិតនោះ) ស្ថិតនៅតាមแนวព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រព្រៃភ្នំ ដែលជាតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រយោធា និងជាតំបន់ត្រួតពិនិត្យរបស់កងកម្លាំងខ្មែរក្រហម។
ការផ្លាស់ប្តូរភូមិសាស្ត្រនៅពេលក្រោយ: នៅឆ្នាំ១៩៨៨ ជំរុំ ហ៊ុយចាន់ ត្រូវបានគេរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយជំរុំ ណាត្រាវ (Natrao Camp) ដើម្បីបង្កើតជាជំរុំថ្មីមួយដែលមានឈ្មោះថា ជំរុំអូរត្រាវ (O'Trao Camp)។
២. ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងកាលប្បវត្តិព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ (Historical Timeline)
ទសវត្សរ៍ទី ៨០ (ជាពិសេសពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ទី ៨០): ជំរុំ ហ៊ុយចាន់ ត្រូវបានបង្កើតឡើង និងគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដោយក្រុមខ្មែរក្រហម ដើម្បីជាទីជម្រកសម្រាប់ជនស៊ីវិល ក៏ដូចជាមូលដ្ឋានក្រោយសម្រាប់កងទ័ពតស៊ូ។
ស្ថានភាពរស់នៅ និងការត្រួតពិនិត្យ: ប្រជាជន និងជនភៀសសឹកដែលរស់នៅក្នុងជំរុំនេះស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងនយោបាយ និងយោធាដ៏តឹងពាន់របស់ខ្មែរក្រហម។ សមាជិកគ្រួសារខ្លះត្រូវបានเกณฑ์ ឬบังคับให้បម្រើការងារដឹកជញ្ជូនគ្រាប់បែក និងស្បៀង ឬត្រូវបញ្ជូនទៅសមរភូមិក្រោយ។
ឆ្នាំ១៩៨៨: ជំរុំ ហ៊ុយចាន់ ត្រូវបានยุบ និងបូករួមបញ្ចូលជាមួយជំរុំ ណាត្រាវ ក្លាយជា ជំរុំអូរត្រាវ (O'Trao) ក្រោមការរៀបចំឡើងវិញនៃរចនាសម្ព័ន្ធតំបន់ព្រំដែន។
ទសវត្សរ៍ទី ៩០: ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ១៩៩១ និងការចូលខ្លួនមកសម្របសម្រួលរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNBRO/UNHCR) ជំរុំនៅតាមព្រំដែនទាំងអស់ត្រូវបានរំសាយ ហើយជនភៀសសឹកត្រូវបាន repatriated (បញ្ជូនត្រឡប់មកស្រុកកំណើតវិញ) ជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ទី ៩០។
៣. ជីវភាពរស់នៅ និងចំនួនប្រជាជន
ជីវភាពរស់នៅ: ជីវិតរស់នៅរបស់ជនភៀសសឹកក្នុងជំរុំ ហ៊ុយចាន់ មានភាពលំបាកវេទនាខ្លាំងណាស់ ដោយសារការរឹតត្បិតសេរីភាព ការខ្វះខាតស្បៀងអាហារ និងការគំរាមកំហែងពីការវាយប្រហារ ការទម្លាក់គ្រាប់បែក ក៏ដូចជាការត្រួតពិនិត្យផ្ទៃក្នុងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីសំណាក់មេដឹកនាំជំរុំ។
ចំនួនប្រជាជន: ប្រជាជននៅក្នុងជំរុំនេះមានការប្រែប្រួលឡើងចុះជាញឹកញាប់ អាស្រ័យលើអាំងតង់ស៊ីតេនៃការប្រយុទ្ធគ្នានៅខាងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងការប្តូរទីតាំងជំរុំដោយកងទ័ពថៃ ឬក្រុមប្រដាប់អាវុធ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការរៀបរាប់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រនៃជំរុំ ហ៊ុយចាន់៖
១. ភូមិសាស្ត្រ (Geography)
ទីតាំង: ជំរុំ ហ៊ុយចាន់ (ตั้งชื่อតាមភូមិថៃនៅជិតនោះ) ស្ថិតនៅតាមแนวព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រព្រៃភ្នំ ដែលជាតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រយោធា និងជាតំបន់ត្រួតពិនិត្យរបស់កងកម្លាំងខ្មែរក្រហម។
ការផ្លាស់ប្តូរភូមិសាស្ត្រនៅពេលក្រោយ: នៅឆ្នាំ១៩៨៨ ជំរុំ ហ៊ុយចាន់ ត្រូវបានគេរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយជំរុំ ណាត្រាវ (Natrao Camp) ដើម្បីបង្កើតជាជំរុំថ្មីមួយដែលមានឈ្មោះថា ជំរុំអូរត្រាវ (O'Trao Camp)។
២. ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងកាលប្បវត្តិព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ (Historical Timeline)
ទសវត្សរ៍ទី ៨០ (ជាពិសេសពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ទី ៨០): ជំរុំ ហ៊ុយចាន់ ត្រូវបានបង្កើតឡើង និងគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដោយក្រុមខ្មែរក្រហម ដើម្បីជាទីជម្រកសម្រាប់ជនស៊ីវិល ក៏ដូចជាមូលដ្ឋានក្រោយសម្រាប់កងទ័ពតស៊ូ។
ស្ថានភាពរស់នៅ និងការត្រួតពិនិត្យ: ប្រជាជន និងជនភៀសសឹកដែលរស់នៅក្នុងជំរុំនេះស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងនយោបាយ និងយោធាដ៏តឹងពាន់របស់ខ្មែរក្រហម។ សមាជិកគ្រួសារខ្លះត្រូវបានเกณฑ์ ឬบังคับให้បម្រើការងារដឹកជញ្ជូនគ្រាប់បែក និងស្បៀង ឬត្រូវបញ្ជូនទៅសមរភូមិក្រោយ។
ឆ្នាំ១៩៨៨: ជំរុំ ហ៊ុយចាន់ ត្រូវបានยุบ និងបូករួមបញ្ចូលជាមួយជំរុំ ណាត្រាវ ក្លាយជា ជំរុំអូរត្រាវ (O'Trao) ក្រោមការរៀបចំឡើងវិញនៃរចនាសម្ព័ន្ធតំបន់ព្រំដែន។
ទសវត្សរ៍ទី ៩០: ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ១៩៩១ និងការចូលខ្លួនមកសម្របសម្រួលរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNBRO/UNHCR) ជំរុំនៅតាមព្រំដែនទាំងអស់ត្រូវបានរំសាយ ហើយជនភៀសសឹកត្រូវបាន repatriated (បញ្ជូនត្រឡប់មកស្រុកកំណើតវិញ) ជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ទី ៩០។
៣. ជីវភាពរស់នៅ និងចំនួនប្រជាជន
ជីវភាពរស់នៅ: ជីវិតរស់នៅរបស់ជនភៀសសឹកក្នុងជំរុំ ហ៊ុយចាន់ មានភាពលំបាកវេទនាខ្លាំងណាស់ ដោយសារការរឹតត្បិតសេរីភាព ការខ្វះខាតស្បៀងអាហារ និងការគំរាមកំហែងពីការវាយប្រហារ ការទម្លាក់គ្រាប់បែក ក៏ដូចជាការត្រួតពិនិត្យផ្ទៃក្នុងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីសំណាក់មេដឹកនាំជំរុំ។
ចំនួនប្រជាជន: ប្រជាជននៅក្នុងជំរុំនេះមានការប្រែប្រួលឡើងចុះជាញឹកញាប់ អាស្រ័យលើអាំងតង់ស៊ីតេនៃការប្រយុទ្ធគ្នានៅខាងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងការប្តូរទីតាំងជំរុំដោយកងទ័ពថៃ ឬក្រុមប្រដាប់អាវុធ។
ព័ត៌មានសង្ខេបអំពីជំរំនេះ៖
ការបង្កើតឡើង៖ ជំរំនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅចុង ឆ្នាំ១៩៧៩ ដោយឧត្តមស្នងការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន (UNHCR) និងរដ្ឋាភិបាលថៃ ដើម្បីទទួលជ្រកកោនដល់ប្រជាជនកម្ពុជារាប់សែននាក់ ដែលបានរត់ភៀសខ្លួនពីសង្គ្រាមស៊ីវិល និងរបបខ្មែរក្រហម។ [1, 2]
រយៈពេលដំណើរការ៖ វាបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់អស់រយៈពេលជាង ១៣ ឆ្នាំ ហើយត្រូវបានបិទជាផ្លូវការវិញនៅ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៩៣ បន្ទាប់ពីមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។
ផែនទីជំរុំ ខាងអ៊ដាង
ទោះជាយ៉ាងណា លេខ ៧០ គីឡូម៉ែត្រ ដែលអ្នកបានលើកឡើង អាចទាក់ទងនឹងចំណុចប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖
ការចល័តជនភៀសខ្លួនទៅកាន់ជំរំផ្សេង៖ នៅពេលដែលកងទ័ពថៃ ឬអង្គការសហប្រជាជាតិធ្វើការជម្លៀសជនភៀសខ្លួនចេញពីតំបន់ប្រយុទ្ធគ្នានៅក្បែរព្រំដែន (ដូចជាពីតំបន់សាប៊ូ ឬសាម៉េត) ពួកគេជារឿយៗត្រូវដឹកជញ្ជូនតាមរថយន្តឈ្នួល ឬរថយន្តយោធាទៅកាន់ជំរំសុវត្ថិភាព ឬមជ្ឈមណ្ឌលផ្ទុកទិន្នន័យ (Holding Center) ដែលស្ថិតនៅជ្រៅក្នុងទឹកដីថៃ ចម្ងាយរាប់សិបគីឡូម៉ែត្រ (ខ្លះចម្ងាយរហូតដល់ ៦០-៧០ គីឡូម៉ែត្រពីចំណុចព្រំដែនជាក់លាក់)។
ចម្ងាយរវាងជំរំ និងជំរំ៖ ជំរំជនភៀសខ្លួនខ្មែរនាសម័យនោះត្រូវបានពង្រាយជាច្រើនកន្លែងតាមបណ្តោយព្រំដែន (ដូចជា ជំរំស្រះកែវ, ជំរំណងចាន់, ជំរំសាយធូ ជាដើម) ដែលជំរំខ្លះមានចម្ងាយឆ្ងាយពីគ្នា ឬឆ្ងាយពីច្រកព្រំដែនធំៗ ប្រហែល ៧០ គីឡូម៉ែត្រ។
